Olùwá Ọgbọ́n Tó Borí

Nípa ẹ̀rọ ìṣirò yìí

Nínú ẹ̀kọ́ ère (game theory), ọgbọ́n kan borí bí ó bá fún olùṣeré ní èrè tó dára tó ti ọgbọ́n mìíràn rẹ̀ láìka ohun tí alátakò ṣe. Fún ère 2×2, ẹ̀rọ ìṣirò yìí ń fi èrè olùṣeré ìlà fún ọgbọ́n méjèèjì rẹ̀ wé àwọn ìgbésẹ̀ méjèèjì tó ṣeéṣe láti ọ̀dọ̀ olùṣeré ọwọ̀n: bí ọgbọ́n ìlà kan bá mú èrè tó ga tó ti èkejì jáde ní méjèèjì ọwọ̀n, tí ó sì ga jù ní ọ̀kan ó kéré tán, ó borí (borí aláìlágbára — ìdọ́gba ní ọwọ̀n kan jẹ́ gbígbà) olùṣeré tí ń lo ọgbọ́n sì yẹ kí ó yàn án. Bí ìlà méjèèjì bá dọ́gba ní ọwọ̀n méjèèjì, tàbí tí ọ̀kọ̀ọ̀kan ń borí ní ọwọ̀n kan, kò sí èyí tí a ròyìn bí ẹni tí ó borí.

Àwọn onímọ̀ ọ̀rọ̀ ajé, àwọn onímọ̀ ẹ̀kọ́ ère, àti àwọn akẹ́kọ̀ọ́ ń lo ìtúpalẹ̀ ọgbọ́n tó borí gẹ́gẹ́ bí ìgbésẹ̀ àkọ́kọ́ àti tó rọrùn jù nínú yíyanjú ère kan, nítorí ọgbọ́n tó borí jẹ́ kí olùṣeré gbàgbé ohun tí alátakò lè ṣe pátápátá, ó sì mú ìpele àìdánilójú ọgbọ́n kan kúrò. Ó jẹ́ ìpìlẹ̀ fún àwọn èrò bíi Prisoner's Dilemma, níbi tí olùṣeré kọ̀ọ̀kan ti ní ọgbọ́n tó borí tí, tí àwọn méjèèjì bá tẹ̀lé e, ó yọrí sí àbájáde àpapọ̀ tó burú jù bí wọ́n bá ti ṣe ìfọwọ́sowọ́pọ̀ — òun sì ni àyẹ̀wò àkọ́kọ́ tí a ń ṣe kí á tó wá Nash equilibrium tó gbòòrò jù ní àwọn ère tí kò ní ọgbọ́n tó borí.