Ẹrọ-iṣiro Ìyípadà-pupa Òòfàá

Nípa ẹ̀rọ ìṣirò yìí

Ẹ̀rọ ìṣirò yìí ń lo ìfojúdíwọ̀n pápá-aláìlágbára ti ìyípadà-pupa òòfàá, z ≈ G·M/(r·c²), tí a yọ jáde láti inú ìwọ̀n Schwarzschild ti ìbátan gbogbogbò fún ọ̀ràn tí pápá òòfàá kò tíì pọ̀jù (jìnnà sí ààlà ìṣẹ̀lẹ̀ ihò dúdú). Ó ṣàpèjúwe bí ìmọ́lẹ̀ tó ń gun jáde kúrò nínú ihò òòfàá ṣe ń pàdánù agbára tí ó sì ń yí padà sí àwọn gígùn ìgbì tó gùn jù (tó pupa jù), nítorí pé ìgbohunsáfẹ́fẹ́ fọ́tọ̀nù, bí olùwòye tó jìnnà ṣe wọ̀n ọ́n, gbára lé bí ó ṣe jinlẹ̀ tó nínú ihò òòfàá nígbà tí a tú u jáde.

Àwọn onímọ̀ ìràwọ̀ ń lo àgbékalẹ̀ yìí láti sọ ìyípadà-pupa ìmọ́lẹ̀ láti inú àwọn arara funfun àti àwọn ìràwọ̀ neutron, níbi tí ipa náà ti ṣeé wọ̀n, ó sì jẹ́ físíìkì kan náà tó wà lẹ́yìn àwọn àtúnṣe aago kékeré ṣùgbọ́n pàtàkì tí a ń lò fún àwọn satẹ́láìtì GPS, tí àwọn aago inú wọn ń yára ju àwọn aago orí ilẹ̀ lọ nítorí pé wọ́n wà ní ibi gíga nínú pápá òòfàá ilẹ̀ ayé, ipa kan tí ìdínkù tí ìyára ìrìn ipa-ọ̀nà wọn ń fà ń dá padà ní apá kan péré. Àwọn akẹ́kọ̀ọ́ físíìkì tí wọ́n ń kẹ́kọ̀ọ́ ìbátan gbogbogbò ń lò ó gẹ́gẹ́ bí ẹnu ọ̀nà tó rọrùn kí wọ́n tó kojú àgbékalẹ̀ Schwarzschild kíkún.